Een nestje fokken
misschien wel leuk, maar nooit simpel
Picture

English Chinese German Danish Spanish French Italian Dutch Norwegian Polish Portuguese Russian Swedish Taiwanese

Genetische afwijkingen

Genetische afwijkingen komen bij alle levende wezens voor. Sommige zijn heel onschuldig terwijl andere levensbedreigend zijn. Genetische oftewel erfelijke afwijkingen zijn niet hetzelfde als aangeboren afwijkingen. Erfelijke afwijkingen worden door de ouders aan de nakomelingen doorgegeven. Aangeboren afwijkingen kunnen genetisch bepaald zijn, maar kunnen ook veroorzaakt worden door invloeden van buitenaf. Wordt het moederdier tijdens de zwangerschap ziek, of wordt ze blootgesteld aan toxische stoffen, dan kan dit de groei en ontwikkeling van het embryo beïnvloeden.

Wordt er een nestje kittens geboren waarvan diverse kittens een afwijking hebben dan kun je aan de afwijkingen vaak zien of het aangeboren of erfelijk is. Zijn in het nestje verschillende kittens met allemaal dezelfde afwijking (bijvoorbeeld een knikstaart), dan is dit zeer waarschijnlijk genetisch bepaald. Zijn in één nestje meerdere kittens met afwijkingen, maar zijn dit allemaal verschillende afwijkingen (bijvoorbeeld één met een knikstaart, één met een gespleten verhemelte en één met een open ruggetje) dan is dit waarschijnlijk door invloeden van buitenaf veroorzaakt. In de baarmoeder zijn de kittens niet allemaal op hetzelfde tijdstip op hetzelfde punt van ontwikkeling. Komt een drachtige poes met giftige stoffen in aanraking, dan zullen de kittens niet allemaal op dezelfde plaats door het gif worden aangetast. Hierdoor kunnen de gevolgen per kitten verschillend zijn.

Erfelijke eigenschappen zijn onderverdeeld in dominante en recessieve genen. Dit betekent dat als je voor een eigenschap één dominant en één recessief gen krijgt, het dominante gen tot uitdrukking zal komen en het recessieve gen onderdrukt wordt. Je bent dan een "drager" van het de eigenschap die op het recessieve gen ligt.

Er zijn geslachtsgebonden afwijkingen, en afwijkingen die niet geslachtsgebonden zijn. De niet-geslachtsgebonden afwijkingen worden "autosomaal" genoemd, de geslachtsgebonden afwijkingen worden "X-gebonden" afwijkingen genoemd. Geslachtsgebonden afwijkingen liggen namelijk op het X-chromosoom, dit is het chromosoom waarvan poezen er twee hebben terwijl katers er maar één hebben. Is een afwijking recessief en geslachtsgebonden, dan hebben de katers meer kans op de afwijking dan poezen. Poezen moeten dan op beide X-chromosomen het recessieve gen hebben om de eigenschap te ontwikkelen, terwijl bij katers maar op 1 chromosoom dat recessieve gen hoeft te liggen.

Een aantal erfelijke ziektes zijn rasgebonden, anderen komen in meerdere rassen en zelfs in meerdere diersoorten voor. Sommige rassen hebben de naam dat juist zij aan een bepaalde erfelijke afwijking leiden, maar dat valt soms heel erg mee. Het kan zijn dat de ziekte inderdaad maar in één of twee (aan elkaar verwante) rassen voorkomt, maar het kan ook zijn dat de fokkers van ras A wel testen op de afwijking, en fokkers van ras B niet testen. Hierdoor zullen in ras B uiteraard ook minder dieren met die afwijking gevonden worden. Dit wil echter niet zeggen dat ras B deze afwijking niet heeft, en dat ras B gezonder is dan ras A. De fokkers van ras B kunnen nooit met zekerheid zeggen dat in hun ras de afwijking niet voorkomt. Ze laten hun dieren immers niet testen op die afwijking.

Testen op afwijkingen

Het testen op afwijkingen moet je altijd laten doen door een dierenarts die ervaring heeft met het afnemen van deze testen of een specialist! Ga je voor een test maar "de dierenarts op de hoek", dan kun je net zo goed je geld door het riool spoelen. Veel dierenartsen specialiseren zich tegenwoordig in allerlei gebieden, zoek daarom een dierenarts die is gespecialiseerd in de afwijking waarop jij wilt testen, het liefst een die ook nog veel ervaring heeft met het afnemen van deze test.

Indien je een kitten wilt kopen bij een fokker, is het verstandig om te vragen naar de gezondheid van de ouderdieren. Heeft de fokker de dieren laten testen op de afwijkingen die in dat ras voorkomen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, vraag dan om kopieŽn van de testresultaten! Dit klinkt misschien heel achterdochtig om naar bewijzen te vragen, maar jammer genoeg leert de praktijk ons dat sommige fokkers er niet voor terug deinzen om te liegen over het testen, en over de testuitslagen. Een fokker die niets te verbergen heeft zal graag zijn testresultaten aan je laten zien.

In de toekomst zullen ook steeds meer genetische testen uitgevoerd kunnen worden, voor sommige aandoeningen/afwijkingen is al een genetische marker gevonden, voor anderen wordt daar nog naar gezocht.

Volgende...